ORAS, EASTERN SAMAR – Nagserbi kumo parehas kadelikaduhan ngan sandigan para ha mga parag-uma han upland barangays han Oras, Eastern Samar an Oras River, kun diin, ginsasakay han mga parag-uma an sinako nga mga humay ngan kopras ha gutiay nga baluto ngan ginbabalanse hasta nga makatabok ngan talwas nga maihaw-as an mga karga.
Ginlalauman nga mahitaas an ani ngan kita han haros 10,000 nga parag-uma ha Oras mahuman an pormal nga turnover han pito nga farm-to-market roads (FMRs) nga mayda kabug-usan nga kahilaba nga 6.8 kilometro hadton nakalabay nga Pebrero 12.
Gin pondohan an proyekto hin P100 milyon tikang ha Department of Agrarian Reform (DAR), kun diin panuyo han proyekto nga mapagdamit an transportasyon han mga produkto nga agrikultural tikang ha mga upland barangays tikadto ha mga merkado.
Kalakip ha mga makakatagamtam han bag-o nga farm-to-market roads in an mga parag-uma han barangay San Eduardo, Nadacpan, Saurong, Agsam, Iwayan, Minap-os, ngan Alang-Alang kun diin kadam-an han mga agrarian reform beneficiaries hini nga mga barangay in naglalaum la dati ha baluto agud maitabok an ira ani.
Ugsa an pag-ayad han mga karsada, gintutunga pa han mga parag-uma an ira mga ani ha pira ka-biyahe agud malikayan an overloading ha gudti nga pumpboat. Labot pa ha dugang nga gastos ha gasolina, nagdudurot gihapon ine hin pagkadelatar ngan kadelikaduhan, labi na kun nahitaas an tubig ha salog kada nauran.
Pinaagi han bag-o nga imprastraktura, ginlalauman nga madoble an produksyon han humay tikang ha 1.54 metriko tonelada tikadto ha 3 metriko tonelada kada cropping year. Posible gihapon humitaas an ani han kopras tikang ha 1.2 ngada ha 3.5 metriko tonelada mahitungod ha mas madagmit nga transportasyon ngan mas hamubo nga post-harvest losses.
Sumala kan Eastern Samar Representative Christopher Sheen Gonzales, bunga han urusa nga paningkamot han gobyerno ngan mga molupyo an proyekto.
Nagpasalamat naman hi Oras Mayor Roy Ador kan Presidente Ferdinand Marcos Jr. ngan ha nasyunal nga gobyerno ha padayon nga suporta ha imprastraktura ha mga kabukiran.
Dugang pa ni Ador, plano han lokal nga gobyerno nga pumalit hin truck ngan batunon an gastos ha gasolina agud mas mapadagmit an pagdadara han ani han mga parag-uma.
Samtang, ginmalatumat naman ni DAR Regional Director Robert Anthony Yu nga dire la panhatag hin tuna an mandato han ahensya kundi pati an paghahatag hin support services sugad han farm-to-market roads, subay ha adbokasiya nga iginduduso ni House Minority Leader ngan 4Ps Party-list Representative Marcelino “Nonoy” Libanan.
Iginpahayag ni Gonzales nga mayda pa kadugangan nga P200 milyon nga nakaalutaga para ha masunod nga FMR projects agud maabot an mas tay-aw pa nga lugar ha Oras ngan iba pa nga parte han Eastern Samar.
Ha paglalatag han konkreto nga karsada kabalyo han delikado nga pagtabok ha salog, mas magigin madig-on an pundasyon han agrikultura ngan pakabuhi ha bungto han Oras.
Para ha mga parag-uma nga dati in nalaum la ha baluto agud maidul-ong an ira ani, an mga bag-o nga karsada in sobra pa ha semento ngan graba—ine dalan nga maghahatag hin bag-o nga kinabuhi, mas talwas nga pagbiyahe, mas madig-on nga ani, ngan mas klaro nga dalan tikadto ha oportunidad.
